Ο σκεπτόμενος κώλος

by ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΤΩΝΑΚΟΣ

skeptom

Κάθε τι που αρνείται να εκτεθεί στα βλέμματα, θεωρείται ευθύς εξ αρχής ύποπτο, και μάλιστα συνωμοτικό.

Η δημόσια έκθεση της ιδιωτικής ζωής, που συχνά αποκτά υστερικό χαρακτήρα, βρίσκει τη δικαιολόγησή της στην λατρεία της αυθεντικότητας και της ειλικρίνειας.

Κατά τη γαλλική επανάσταση σφραγίστηκε ανεξίτηλα ο διαχωρισμός ανάμεσα στο δημόσιο και ιδιωτικό χώρο. Το σπίτι και οι χώροι του σπιτιού άρχισαν να αντιστοιχούν σε μια οικογένεια με ηθικές και πολιτικές αξίες.

Το αστικό σπίτι δομήθηκε με άξονα το διαχωρισμό ανάμεσα στο χώρο της αναπαράστασης και της κοινωνικότητας, δηλαδή το σαλόνι, και το προσωπικό άδυτο που είναι το υπνοδωμάτιο και το μπάνιο.

Η αλλιώς το αποχωρητήριο, τον καμπινέ, το βε σε, το μέρος, τον πιο μυστικό χώρο του σπιτιού, εκεί όπου ξεφορτωνόμαστε τα φτιασιδώματά μας και τα ρούχα μας βλέποντας τον εαυτό μας σε όλη του τη γυμνότητα και όχι υπό την κοινωνική του εμφάνιση.

Η εξέλιξη και οι επαναστάσεις ανάγκασαν πρώτα τους αστούς κι έπειτα τους προλετάριους να εγκαταλείψουν τις εξωτερικές τουαλέτες.

Η εκκλησία θεώρησε πως αυτή η μέριμνα για το σώμα ευνοεί την αμαρτία. Τα εγχειρίδια των εξομολογητών, οι οποίοι αναλάμβαναν να ρυθμίσουν τα προβλήματα συνείδησης των πιστών παρεισφρέοντας στην ιδιωτική τους ζωή, είναι σπουδαίες πραγματείες πάνω στην πορνογραφία της καθημερινής ζωής.

Σήμερα που ο έλεγχος της εξομολόγησης πέρασε απ’ τα χέρια της εκκλησίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που λειτουργούν ως καμπινέδες της ανθρώπινης ψυχής, τα βλέμματά μας παρακολουθούν τον οιδιπόδειο ακρωτηριασμό της συνείδησης.

Η παράνοια είναι αναμφίβολα το αντίτιμο της διαρκούς έκθεσης των «εν οίκω» αλλά και της πανοπτικής παρακολούθησης την οποία κατέστησαν δυνατή οι νέες τεχνολογίες.

Ο άνθρωπος χάνει ξανά την ιδιωτικότητά του στο όνομα της παγκόσμιας Εκκλησίας της Κατανάλωσης και της διαφάνειας.

Η κατανάλωση απαιτεί διαφάνεια. Ξεβράκωμα. Βγάλτα όλα στη φόρα, τώρα.

Αποχαιρέτησε τον πεθαμένο σου φίλο ή τη γκόμενα και το γκόμενο που έφυγε γράφοντας μια συναισθηματική μαλακία που θα διαβάσουν ηδονοβλεπτικά οι Άλλοι.

Η έκθεση της ιδιωτικής ζωής αποκτά εδώ χαρακτήρα δημόσιας εξομολόγησης. Μια ιδιωτική ζωή συχνά ρηχή και χωρίς γεγονότα. Στάσιμη, όπου μοιράζεσαι με άλλους δικτυωμένους τα απόκρυφα του ψυγείου σου, του λουτρού ή του υπνοδωματίου σου.

Ο ενδότατος χώρος είναι τώρα φρεσκοσκαμμένο λαγούμι. Μα ο άνθρωπος για να ζήσει ουσιαστικά και να είναι ευτυχισμένος πρέπει να χαρεί πρώτα την ιδιωτικότητά του.

Να παίξει με το σώμα του και τα σώματα των άλλων. Να κρυφτεί από τα βλέμματα όλων για να καταστήσει δυνατή τη σχέση με τον άλλον.

Η γοητεία προϋποθέτει το χωρισμό. Έχει ανάγκη από αδιαφάνεια, μυστικότητα και εχεμύθεια.

Η κοινωνία αυτή που υποκριτικά ενδιαφέρεται για την υπεράσπιση των ατομικών ελευθεριών έχει καταργήσει το μυστικό και το απόρρητο. Τον παράδεισο που έχουμε μέσα μας και πρέπει πρώτα να τον συστήσουμε στον εαυτό μας, πριν τον πουλήσουμε ως κόλαση στους άλλους.