Με τον Χένρι στη λίμνη (α’ μέρος)

Walden, by Henry David Thoreau - Free ebook download - Standard Ebooks:  Free and liberated ebooks, carefully produced for the true book lover.

στον Τέο και τη Χαρά

Ο Θορώ, έχτισε μια καλύβα μόνος του σ’ ένα κτήμα του ποιητή Έμερσον, στη λίμνη Ουόλντεν. Τέκνο των υπερβατιστών της νέας Αγγλίας αλλά και εραστής της ομορφιάς και της αγριότητας όλων των φυσικών φαινομένων.

Αν δε ζήσεις κοντά στον κεραυνό και στην αστραπή δύσκολα θα καταλάβεις τον κύκλο της ζωής αλλά και το μεγαλείο της μικρότητάς της. Ο Θορώ πήγε στο δάσος όχι ως απογοητευμένος αστός αλλά ως εραστής. Επιθυμούσε να ζήσει ενσυνείδητα, να εντρυφήσει μόνο στα ουσιώδη της ζωής βλέποντας αν μπορούσε να μάθει απ’ αυτή όσα του είχε διδάξει, ώστε όταν έρθει η ώρα της νέκρας και του θανάτου να μην ανακαλύψει ξαφνικά ότι δεν έζησε.

Είναι σπάνιο πράγμα στο συγγραφιλίκι να γίνεσαι αυτό που γράφεις και να αφήνεσαι σ’ αυτό που είσαι.

Ο Θορώ μίλησε αποκλειστικά για την αδιαπραγμάτευτη ανάγκη της ελευθερίας του ατόμου και την απόρριψη όλων των θεσμών που την υπονομεύουν και την περιορίζουν. Ο Θορώ μελέτησε του έλληνες και τους ρωμαίους κλασικούς, αλλά κυρίως φυσική ιστορία και μαθηματικά. Δούλεψε για λίγο ως δάσκαλος, μα όταν έκανε μια εκδρομή με σχεδία στους ποταμούς Κόνκορντ και Μέριμακ, αποφάσισε οριστικά να αφιερωθεί στη φύση κι όχι μόνο να γράφει γι’ αυτή, αλλά να ζήσει εκεί κι ο ίδιος.

Ο Θορώ δεν μιλούσε μόνο για την πολιτική ανυπακοή αλλά την έκανε και πράξη. Έδειξε περισσότερο πως οι συνήθειες που μας επιβάλλουν οι μηχανισμοί της εξουσίας, μας δηλητηριάζουν αργά και σίγουρα, και πως ο μόνος δρόμος, είναι ο δρόμος της περιπλάνησης. Ο δρόμος της ανακάλυψης και της συνεργασίας. Μα κυρίως ο δρόμος της ειλικρίνειας με τα πλάσματα τα οποία συμβιώνουμε.

Η συμβολική άρνησή του να πληρώσει τον φόρο που θα χρηματοδοτούσε εμμέσως και τις πολεμκές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στο Μεξικό στα τέλη της δεκαετίας του 1840, του χάρισε μια νύχτα στη φυλακή περνώντας στην ιστορία ως μια πράξη αντίστασης που ωστόσο στέκεται ικανή να διαχωρίσει τη θέση του ατόμου από τις πρακτικές της εκάστοτε εξουσίας.

Με εντυπωσιακή διαύγια ο Θορώ έγαφε πως ο άνθρωπος οφείθλει σε κάθε περίπτωση να ακολουθεί το ένστικτο και τη συνείδησή του, αφού εκείνο που προέχει πάνω απ’ όλα είναι να ζεις ελεύθερος και σε αρμονία με το φυσικό περιβάλλον.

Ο Θορώ δεν ήταν οικολόγος που ζούσε στα Εξάρχεια ή το Μανχάταν, αλλά ένας δυναμικός ακτιβιστής της ανθρώπινης κατάστασης. Η πηγή δύναμης που αναβλύζει το έργο του έχει να κάνει με την πίστη του στην αλήθεια. Αυτή την αλήθεια που ανακάλυπτε κάθε φορά, περπατώντας με τον ερωτικό βηματισμό των πλασμάτων στα σκιερά δάση και στις αμμώδεις υγρές όχθες των ποταμών της πατρίδας του, δηλαδή της πατρίδας όλων μας.

Ο Θορώ έψαξε τον Οιδίποδα και τη Σφίγγα, μου κράτησε συντροφιά ως φίλος που δεν ξέρει να μιλά για τη σωτηρία της ψυχής αλλά για την σωματική ανάγκη τού να ξεπερνάς τους τρόμους, τις προλήψεις και τις θρησκευτικές ιδέες.

Μου ψιθύρισε πολλά για την ανθρώπινη αλαζονεία, για την ποιητική στάση της φύσης να δημιουργεί κύκλους, όχι με τον γνώμονα της ευκλείδειας τελειότητας αλλά με την αέναη ζύμωση της ζωής και του θανάτου.

Κι είναι γι’ αυτόν η θέληση για ζωή, το θεμέλιο κάθε ανυπακοής. Η αντίσταση απέναντι στους άδικους νόμους.

Αντιστέκεσαι λοιπόν αν αγαπάς τη ζωή. Αν ασκείς βιτριολική κριτική στις προκαθορισμένες ηθικές αξίες. Αν πολεμάς τα άρρωστα περιβάλλοντα που τις γέννησαν και τις διαστρέβλωσαν ανάλογα με τον άνεμο των συμφερόντων τους.

Ο Θορώ ήρθε για να μείνει. Ξεπέρασε με άνεση την έλλειψη ιστορικής αίσθησης, το προπατορικό αμάρτημα όλων των φιλοσόφων που, χωρίς να το πάρουν μυρουδιά θεώρησαν τον άνθρωπο ον διαμορφωμένο απόλυτα απ’ την επίδραση των θρησκειών και των πολεμικών γεγονότων.

Είδε πως, όλο το ουσιώδες της ανθρώπινης εξέλιξης διαδραματίστηκε μέσα στη μεγάλη νύχτα του Χρόνου, πολύ πριν απ’ αυτά τα τέσσερις χιλιάδες χρόνια αρρώστιας και πολιτισμού. Κυριαρχίας και θέλησης για δύναμη. Μα κυρίως αρρώστιας τού ανθρώπου που πάσχει απ’ τον εαυτό του.

Ο Θορώ, ανακάλυψε νωρίς τα φοβερά αυτά οχυρώματα που ύψωσε η κοινωνική δομή για να προστατευτεί απ’ τα ένστικτα της ελευθερίας. Κατάλαβε πως η τιμωρία τοποθετήθηκε στην πρώτη γραμμή των μέσων αυτών άμυνας στρέφοντας τελικά τον άνθρωπο ενάντια στον ίδιο του τον εαυτό. Οι γονείς τιμωρούν, οι δάσκαλοι τιμωρούν, οι εξουσίες τιμωρούν, οι θρησκείες τιμωρούν. Αποκαθήλωσε λοιπόν την τιμωρία απ’ τον ζωτικό του ορίζοντα.

Ένιωσε και μελέτησε τις συνέπειες του βίαιου χωρισμού απ’ το ζωικό παρελθόν, το άλμα και ταυτόχρονα την πτώση. Ένιωσε τι είναι αυτό που οι άνθρωποι ονομάζουν Θεό ή Μοίρα, ένιωσε την ανήσυχη αναμονή, την ελπίδα, ένιωσε πως ο άνθρωπος δεν είναι ένας σκοπός παρά μονάχα μια φάση, ένα επεισόδιο, μια σκηνή, ένα πέρασμα, μια μεγάλη υπόσχεση.